Een pinchhitter of ‘breekijzer’ wordt in het voetbal meestal gezien als een voetballer die vanwege zijn leeftijd of door blessures geen hele wedstrijd meer speelt. Wel kan een pinchhitter als breekijzer optreden door een surplus van spelinzicht en een leidende/sturende rol. Een ideale pinchhitter heeft specifieke kwaliteiten om de spelwijze aan te passen en daardoor kansen creëert. Een goed voorbeeld van een dergelijke voetballer is Vennegoor of Hesselink. Vooral als pinchhitter bij het Nederlands elftal vervulde hij die rol goed. Door zijn lengte en koppende kwaliteit voegde hij iets toe aan het Nederlands Elftal en kon met hem iets geforceerd worden indien nodig.
In de praktijk pakt het soms ook wat anders uit. Het meest recente voorbeeld daarvan in de Nederlandse Eredivisie is Feyenoord spits Roy Makaay. In de zomer van seizoen 2007/2008 werd hij als een held onthaald in Rotterdam. Daar deed hij wat hij zijn hele carrière al doet. Scoren. Zijn eerste seizoen in 28 wedstrijden 13 keer (+ 7 assists) en vorig seizoen vond hij 16 keer het net in 31 competitieduels (+ 3 assists). Dat maakt een gemiddelde van 0,49 goals per wedstrijd voor de Europees Gouden Schoen winner van 2003.
Mario Been ziet echter meer voor- dan nadelen aan Makaay in zijn basiselftal. Waar Makaay de eerste twee wedstrijden van dit seizoen in de basis mocht beginnen was dat de vier opvolgende wedstrijden niet het geval. Sterker nog; Makaay heeft dit seizoen geen enkele keer een volledige wedstrijd gespeeld. Dit past wel helemaal in het straatje van de superlatieven die Been constant verspreid over de luxe van zijn brede selectie. Het is alleen jammer dat Makaay daar de dupe van is. Makaay is namelijk helemaal geen pinchhitter. Hij heeft geen specifieke kwaliteiten, waardoor hij ineens iets bijzonders aan een team toevoegt. Makaay duikt gewoon vanuit het niets op en scoort.
Voor mij is het meer dan duidelijk dat Makaay op deze manier misbruikt wordt. Bewijzen hoeft hij zich niet meer, want hij heeft altijd en overal gescoord. Ook bij Feyenoord. Zijn bijnaam, “Das Phantom” heeft hij ook niet voor niets. Makaay is geen speler die nadrukkelijk aanwezig, maar spookachtig afwezig kan lijken om dan ineens toe te slaan. Die werkwijze heeft hem dan ook al ruim 250 goals opgeleverd en dat is waar hij goed in is. Een Makaay in de basis is een garantie voor doelpunten. Op de bank of als misbruikte pinchhitter heeft hij veel te weinig waarde. Gezien het salaris van Makaay is dat niet handig. Het lijkt mij dan ook beter om Makaay gewoon te gebruiken zoals hij gebruikt dient te worden –in de basis- of hem van de hand doen. Met zijn salaris en onmogelijkheid als pinchhitter heeft Makaay op de bank geen enkele waarde, maar is hij enkel een hele hoge kostenpost.
bankzitter, volgens mij is hij ook niet het type dat erg gemotiveerd raakt
wanneer hij op de bank komt te zitten. Dat is ook een van de punten wat een
pinchhitter moet hebben vind ik. Want bij een inbreng van een dergelijke speler
moet het team een nieuwe impuls krijgen, wat niet gaat bij een gevallen vedette.